Niet-ondersteunde browser.Gebruik een recente browser

"Habemus Papam" van Nanni Moretti

De laatste film van de talentvolle Nanni Moretti interesseert zich deze keer voor de benoeming van de nieuwe paus in 2005! Een grappige en ontroerende film, die ons de gevoeligste kant van de Italiaanse filmmaker toont.

Er werd al lang gewacht op het laatste opus van Nanni Moretti, Habemus Papam. Men mocht er zich op verheugen. Het feit dat de meest bijtende Italiaanse filmmaker van zijn generatie het gemunt heeft op de paus en de godsdienst, erg gevoelige thema's in Italië, gaf een fantastisch idee op papier. Het resultaat? De filmmaker is meer dan ooit trouw aan zichzelf door, zoals gewoonlijk, de problemen die hem sinds zijn eerste jaren achtervolgen te integreren in een ironische kijk op de Italiaanse maatschappij.

Met Habemus Papam blikt Nanni Moretti terug op de benoeming van de nieuwe paus na de dood van Johannes-Paulus II. De beslissing had toen veel tijd ingenomen. De filmmaker ziet in deze wachttijd de ideale gelegenheid om binnen het Vaticaan zijn camera te laten draaien om het ongemak te volgen van de gekozen paus die weigert om deze verantwoordelijkheid op zich te nemen. Wat natuurlijk een reeks komische situaties creëert aangezien Moretti duidelijk ironisch te werk wil gaan en toch de discussie naar boven wil brengen.

De film brengt immers twee verhalen, twee tonen, die van de humor en die van het intieme drama. Moretti, hoewel hij duidelijk atheïstisch is, heeft toch een vorm van geloof. Hij heeft altijd de instellingen bekritiseerd, maar nooit echt de mannen die erin werken, behalve in Il Caimano waar Berlusconi duidelijk het mikpunt van kritiek was. Het is hier nogmaals het geval: de Kerk is weliswaar belachelijk gemaakt maar de kardinalen en vooral de paus in crisis worden met tederheid en respect gefilmd, bijna zoals in een film van Rossellini.

Moretti is altijd de filmmaker bij uitstek geweest van de contradictie en de ambiguïteit. Zijn cinema is een geheel van tegenstrijdige blokken die het tegen elkaar opnemen. Er is geen andere waarheid dan het feit dat de mensheid altijd in conflict is met zichzelf. Dat is de reden waarom de kritiek op de Kerk zacht is, en niet volks- of 'political correct'. Laten we Moretti prijzen, hij die verkiest trouw te zijn aan zichzelf en afstand neemt van al degenen die de publieke opinie verontrusten. Cinema moet ideeën en modellen opbouwen die zich tegen de 'media' opinie verzet.

De Kerk krijgt natuurlijk ook de volle laag maar net zoals in Il Caimano of Palombella Rossa brengt hij de fouten die gemaakt werden naar boven om de Geschiedenis beter te herschrijven. Het is moeilijk om niet aan de huidige paus te denken en aan de verwijzing die Moretti ernaar doet. En ook aan het einde, dat, in zijn exact tegendeel, doet denken aan de apocalyptische toespraak die Il Caimano afsluit. Moretti is gelovig, geen christelijk geloof, maar hij gelooft in verandering en in de macht van toespraken.

De Geschiedenis herschrijven, zo veel mogelijk contradicties samenbrengen, existentiële en collectieve problemen analyseren, dat is wat Moretti blijft doen. Habemus Papam is vandaag zeker een belangrijke en absoluut eigentijdse film, en het is niet alleen door zijn wil om op de actualiteit te reageren, het is vooral omdat hij veel meer aanbiedt : een les van mensheid, tolerantie, respect en vooral omdat hij een andere kijk wil geven.

Want het gaat bij Moretti eerst en vooral over een bepaalde kijk. Hoe moeten wij ons, en de anderen, bekijken om elkaar te begrijpen? Habemus Papam verkent een onverwachte weg: naar het voorbeeld van Michel Piccoli, moet men misschien naar zijn kinderdromen terugkeren en leren om zichzelf terug te vinden zoals men werkelijk is… . Habemus Papam geeft ons een film- en levensles en is een hoogtepunt in de filmografie van de grote Nanni Moretti.

Guillaume Richard

 

Meer info op Filmfestival Oostende

We raden je aan